Čim je investicioni fond iz Portugala preuzeo upravljanje nad nezavisnim medijima u Srbiji, smijenjeni su svi direktori

foto: Pixabay / Ilustracija

Nakon što su investicioni fond Alpac Capital i njegov vlasnik Pedro Vargas Santos David preuzeli upravljanje nad članicama Adria News Networka u Srbiji, te smijenili direktore na N1 i Novoj, u Radaru i Danasu, Cenzolovka objašnjava zbog čega kupovina članica United grupe budi bojazan po slobodu domaćih medija.

Alpac Capital portugalska je investiciona grupa osnovana 2013. godine, koja obavlja poslove tehnološkog, medijskog i telekomunikacijskog fonda, a u javnosti se više puta dovodila u vezu sa bivšim premijerom Mađarske Viktorom Orbanom.

Čelni čovjek fonda, Pedro Vargas Santos David posljednje tri godine nalazi se na čelu upravnog odbora međunarodnog informativnog medija Euronews. Njegov otac, Mario David bio je dugogodišnji savjetnik Viktora Orbana, a predsjednik Srbije Aleksandar Vučić nazvao je Marija „svojim prijateljem“. Mario David također je bivši potpredsjednik Evropske narodne partije, čija je članica i Srpska napredna stranka.

Prema saznanjima do kojih su došli mađarski portal Direkt36, francuski Le Monde i portugalski Expresso, Alpacovu kupovinu Euronewsa, okončanu 2022. godine, finansirao je mađarski državni kapital i kompanije bliske Viktoru Orbanu.

Prema dokumentima do kojih su došli ovi mediji, 45 miliona eura osigurao je mađarski državni investicioni fond „Széchenyi Funds“, dok je dodatno finansiranje stiglo preko kompanije „New Land Media“, čiji je vlasnik Gyula Balasi, biznismen čije firme godinama dobijaju unosne državne poslove u Mađarskoj.

Osnovan 1993. godine, uz zamisao da bude panevropska informativna televizija, Euronews je nakon preuzimanja postao „megafon evropske desnice“, ocjenjuje evropska štampa.

U aprilu 2024. godine Međunarodna federacija novinara (IFJ) pozvala je Evropski parlament da istraži miješanje mađarske vlade u rad Euronewsa, navodno počinjenog upravo preko Alpac Capitala, a u pokušaju uticanja na izbore za evropski parlament te godine. Mjesec kasnije, portugalska Komisija za bezbjednost tržišta kaznila je Alpac sa 100.000 eura zbog nemogućnosti prevencije pranja novca i finansiranja terorista.

Euronews kao opomena slobodnim medijima

Alpac Capital je upisan kao vlasnik srpskih medija United grupe, a smjene direktora jedna su od posljednjih faza prije formalnog okončanja kupoprodajne transakcije.

Kako piše Raskrikavanje, kupoprodaja medija United Group još nije završena jer nisu pribavljena sva potrebna odobrenja regulatornih tijela, među kojima je i nadležni regulator u Luksemburgu.

Prema izvorima portala Cenzolovka, između Alpac Capitala i United Group postojao je dogovor da se faktičko upravljanje medijima prepusti Vargasu Davidu čim novac za kupovinu bude uplaćen na escrow, odnosno privremeni račun.

U saopštenju o postizanju sporazuma o kupovini Adria News Networka, domaćih medija u vlasništvu United grupe, navodi se da Alpac Capital ima dugogodišnje i značajno iskustvo u upravljanju medijskim i informativnim kompanijama na međunarodnom nivou.

Sudbina Euronewsa može poslužiti kao upozorenje, pa je Vreme tu televiziju nazivalo „franšizom za autokrate koji njome kupuju imidž – od Srbije do Gruzije“. Srpski ogranak Euronewsa ipak nije u vlasništvu Alpaca, već od ovog fonda kupuje prava na korištenje brenda i redakcijske standarde.

Na srpskoj televiziji Euronews desetine novinara ostale su bez posla ili su je napustile, žaleći se na cenzuru i propagandu u korist vlasti. Ovakav model bio je prisutan i u Mađarskoj, nakon prodaje Euronewsa, na šta su se žalili tamošnji novinari.

Iako su novinari N1, Nove, Radara i Danasa potvrdili da će raditi na održanju novinarskog standarda i uređivačke politike, postavlja se pitanje da li sudbina otkaza sa Euronewsa može dočekati i novinare koji ne budu željeli da mijenjaju svoj pristup radu?

Uplitanje u rad medija

Evropski parlament već je apelovao na uplitanje Alpaca u rad medija. I novinska udruženja reagovala su o vijestima o mogućoj kupovini medija United grupe.

„Ukoliko se ove informacije ispostave kao tačne, verujemo da bi ova transakcija mogla da predstavlja jednu od najznačajnijih pretnji sa dalekosežnim posledicama po medijski pluralizam u Evropi u skorijoj istoriji. Time bi neki od poslednjih urednički nezavisnih televizijskih informativnih emitera, dnevnih novina i onlajn medijskih platformi u Srbiji došli pod kontrolu firme čije su postojeće medijske investicije obeležene optužbama za cenzuru, političko mešanje i urušavanje uređivačkih standarda, koje su dokumentovane“, upozorilo je Nezavisno udruženje novinara Srbije (NUNS) neposredno nakon vijesti o kupoprodaji.

Evropska federacija novinara i njene regionalne članice krajem maja upozorile su da bi kupovina onoga što je u međuvremenu postalo Adria News Network imala ozbiljne posljedice po slobodu medija.

„Organizacije civilnog društva ranije su upozorile da bi ova transakcija mogla imati ozbiljne posledice po medijski pluralizam, uređivačku nezavisnost i javni interes u Srbiji i na Zapadnom Balkanu“, naveli se u saopštenju.

Dodaje se da su posebno zabrinuti zbog činjenice da je Alpac Capital većinski vlasnik Euronewsa, „čije je preuzimanje bilo predmet međunarodnog istraživačkog novinarstva“.

Izvor: Cenzolovka

___