Mjere koje ograničavaju pristup digitalnim platformama moraju imati jasnu i preciznu pravnu osnovu, biti dokazivo neophodne i predstavljati najmanje restriktivno sredstvo za ostvarivanje legitimnog cilja od javnog interesa.

foto: Solen Feyissa / Unsplash

SafeJournalists mreža (SJN), partneri platforme Media Freedom Rapid Response (MFRR) i Reporteri bez granica (RSF) pozdravili su odluku Ustavnog suda Albanije, koji je utvrdio da vladina odluka, kojom je suspendovan pristup društvenoj mreži TikTok na teritoriji cijele zemlje, predstavlja kršenje slobode izražavanja i slobode štampe. Postupak pred Sudom pokrenuli su Udruženje novinara Albanije i BIRN Albanija, podsjeća SafeJournalists.

Mjera je uvedena u martu 2025. godine, kada je albanska vlada naložila jednogodišnju suspenziju TikToka, navodeći zabrinutost zbog uticaja platforme na bezbednost mladih i nasilje, a nakon smrtonosnog uboda nožem četrnaestogodišnjaka krajem 2024. godine.

Ustavni sud je zaključio da zabrana nije prošla test proporcionalnosti, te da Vlada nije u dovoljnoj mjeri pokazala da su razmotrene manje restriktivne alternative, niti da je zabrana platforme na nivou cijele zemlje bila neophodna za ostvarivanje navedenog cilja. Sud je takođe naveo da privremeni karakter mjere ne čini istu proporcionalnom, jer je zabrana imala oblik opšteg ograničenja koje pogađa sve korisnike.

Sudska odluka potvrđuje zabrinutosti koje su od samog početka iznosile organizacije za slobodu medija i akteri civilnog društva, prema kojima je zabrana TikToka na nivou cijele zemlje – uvedena bez parlamentarne kontrole, prethodnih javnih konsultacija ili provedene procjene proporcionalnosti – bila nespojiva sa ustavnim standardima i međunarodnim obavezama u oblasti ljudskih prava.

Odluka uspostavlja važan ustavni princip: mjere koje ograničavaju pristup digitalnim platformama moraju imati jasnu i preciznu pravnu osnovu, biti dokazivo neophodne i predstavljati najmanje restriktivno sredstvo za ostvarivanje legitimnog cilja od javnog interesa.

Važno za tekuće diskusije o regulaciji digitalnih platformi

Odluka ima i širu važnost za tekuće diskusije o regulaciji digitalnih platformi, podsjeća mreža SafeJournalists. Budući da vlade širom Evrope i Zapadnog Balkana istražuju načine za rješavanje štetnih pojava na internetu, presuda pruža važan podsjetnik da takve mjere moraju biti zasnovane na jasnom zakonskom ovlaštenju i poštovati principe neophodnosti i proporcionalnosti, u skladu sa ustavnim i međunarodnim standardima o slobodi izražavanja.

„Ponovo pozivamo albanske vlasti da pokrenu inkluzivan i transparentan proces konsultacija koji bi obuhvatio parlament, civilno društvo, medijske organizacije, stručnjake za digitalna prava, međunarodne partnere i druge relevantne aktere, kako bi se razvio proporcionalan i na dokazima zasnovan pristup regulisanju digitalnih platformi“, navodi SafeJournalists.

Smatraju i da sudska odluka naglašava važnost obezbjeđivanja da sve buduće mjere koje utiču na digitalne platforme budu zasnovane na jasnom zakonu, da budu dokazivo neophodne i proporcionalne, kao i da podliježu smislenom demokratskom i sudskom nadzoru.

 Dokument su potpisale članice SafeJournalists mreže (Hrvatsko novinarsko društvo, Udruženje novinara Kosova, Udruženje novinara Sjeverne Makedonije, Udruženje BH novinari, Nezavisno udruženje novinara Srbije i Sindikat medija Crne Gore), Reporteri bez granica (RSF) i članice platforme Media Freedom Rapid Response (MFRR - Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT), Evropski centar za slobodu štampe i medija (ECPMF), Međunarodni institut za štampu (IPI), Evropska federacija novinara (EFJ) i Free Press Unlimited (FPU)).

Izvor: SafeJournalists

___