Massimo Moratti, italijanski državljanin i dugogodišnji borac za ljudska prava, proveo je više od 20 godina u regiji, a u Srbiji neprekidno živi od 2022. godine

foto: Pixabay / Ilustracija

Mreža Media Freedom Rapid Response (MFRR), sa svojim partnerima za zaštitu slobode medija i slobode izražavanja, iskazala je čvrstu podršku kolegi Massimu Morattiju, višem istraživačkom saradniku za Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT), koji je suočen sa protjerivanjem iz Srbije. MFRR poziva srpske vlasti da odmah povuku nalog o protjerivanju i omoguće kolegi Morattiju da ostane u zemlji sa svojom porodicom i nastavi svoj rad.

Srpske vlasti su 4. septembra odbile Morattijev zahtjev za dozvolu za privremeni boravak zbog „neprihvatljivih sigurnosnih rizika za zemlju“, nalažući mu da napusti Srbiju u roku od 15 dana i izričući mu zabranu ulaska u trajanju od godinu dana. Srpske vlasti nisu pružile dodatne informacije o razlozima odluke.

Moratti, italijanski državljanin i dugogodišnji borac za ljudska prava, proveo je više od 20 godina u regiji, a u Srbiji neprekidno živi od 2022. godine, kada se preselio u Beograd nakon što je njegova partnerica dobila tamo posao.

Moratti od 2005. godine sarađuje sa OBCT-om – prvo je bio dopisnik iz Sarajeva, a potom iz Beograda. Od 2011. do 2018. radio je u Srbiji na više projekata EU-a pomažući raseljenim licima i izbjeglicama, kao i potencijalnim tražiocima azila, a kasnije se preselio u London kako bi obavljao dužnost zamjenika direktora evropske regionalne kancelarije organizacije Amnesty International. Nakon što se sa porodicom vratio u Beograd, pridružio se timu MFRR-a, obavljajući ključnu ulogu u formulisanju aktivnosti ovog konzorcijuma za zagovaranje slobode medija na Zapadnom Balkanu.

Krajem januara, Moratti je sa svojom porodicom predao srpskim vlastima zahtjev za dozvolu za privremeni boravak. U maju je njegovoj partnerici odobren privremeni boravak. Mjesec kasnije je zakazan formalni sastanak u srpskoj sigurnosno-informativnoj agenciji, koja ga je ispitivala o njegovim sadašnjim i prošlim profesionalnim aktivnostima u zemlji. Njegova partnerica je 3. septembra primila poziv od policije, koja ju je obavijestila da Moratti narednog dana treba doći u prostorije Uprave za strance, gdje mu je na kraju uručena naredba o protjerivanju.

Uz pomoć svog advokata, Moratti je 10. septembra podnio žalbu na odluku Uprave, a potom je od Upravnog suda zatražio privremenu mjeru obustave postupka izvršenja, tražeći od Suda da uzme u obzir prisilno razdvajanje porodice do kojeg bi dovelo njegovo protjerivanje.

Iako srpske vlasti nisu pružile konkretno objašnjenje kojim bi opravdale svoju odluku, postoje osnove za sumnju da je nalog za protjerivanje povezan sa Morattijevim aktivnostima u oblasti zagovaranja ljudskih prava i slobode medija, sa njegovim izvještavanjem za OBCT o rastućim društvenim i političkim napetostima u Srbiji posljednjih godina ili sa njegovim radom u okviru konzorcijuma MFRR.

U posljednjih nekoliko godina, MFRR i OBCT dokumentovali su produbljivanje onoga što se smatra krizom slobode medija u Srbiji, uključujući eskalaciju fizičkog nasilja nad novinarima i pokušaje srpskih vlasti da cenzurišu i ućutkaju nezavisno novinarstvo i kritičke glasove. U ovom kontekstu, MFRR je, zajedno sa Platformom za bezbjednost novinara Vijeća Evrope, ponovo posjetio zemlju u martu 2026. godine, provodeći misiju zagovaranja kojoj se ispred OBCT-a pridružio i Moratti, i objavio konačni izvještaj misije u julu 2026. Ovaj vremenski okvir se poklapa sa administrativnim mjerama protiv Morattija.

Partnerske organizacije smatraju da odbijanje njegove boravišne dozvole i naknadna naredba o protjerivanju predstavljaju oblik administrativnog uznemiravanja u cilju zastrašivanja kao odmazde za njegov rad i podršku novinarima u zemlji i široj regiji.

„Ova mjera odbijanja dozvole uklapa se u zabrinjavajući trend. Tokom protekle dvije godine zabilježeni su brojni slučajevi u kojima su stranim aktivistima civilnog društva, novinarima i zagovornicima ljudskih prava u Srbiji odbijene ili opozvane dozvole, uz protjerivanje i zabranu ponovnog ulaska u zemlju, ili im je u startu odbijen ulazak, često na sličnom osnovu nejasnih razloga 'sigurnosnog rizika'. Ovaj trend dokumentovan je u poglavlju izvještaja Evropske komisije o vladavini prava za 2025. godinu“, navodi MFRR u svojoj reakciji.

Partnerske organizacije čvrsto izražavaju solidarnost sa kolegom Morattijem i pozivaju srpske vlasti da odmah ponište nalog o njegovom protjerivanju, kao i da se suzdrže od daljih oblika administrativnog uznemiravanja, omogućavajući Morattiju da živi sa svojom porodicom i da nastavi svoj rad na zaštiti slobode medija.

Budući da je ovo ključni slučaj koji se tiče zagovornika ljudskih prava koji se zalaže za slobodu medija u zemlji usred dramatičnog pogoršanja slobode štampe, partneri MFRR-a i organizacije za zaštitu slobode izražavanja pažljivo će pratiti postupak.

Reakciju su potpisali: Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT), Evropska federacija novinara (EFJ), Evropski centar za slobodu štampe i medija (ECPMF), Neograničena sloboda štampe (FPU), Članak 19 Evropa, Međunarodni institut za štampu (IPI), Indeks cenzure, Reporteri bez granica (RSF), Balkanska inicijativa za slobodne medije (BFMI) i Međunarodna federacija novinara (IFJ).

Izvor: OBCT

___