Komitet za zaštitu novinara upozorava da nije vidljiv napredak u istrazi FBI-ja o ubistvu novinarke

foto: Nadina Maličbegović

Niti četiri godine od ubistva američko-palestinske novinarke Shireen Abu Akleh nije postignut nikakav vidljiv napredak u istrazi, objavio je Komitet za zaštitu novinara (CPJ).

Abu Akleh je upucana dok je izvještavala o operaciji Izraelskih odbrambenih snaga (IDF) u gradu Jeninu na Zapadnoj obali 11. maja 2022. godine, uprkos tome što je nosila prsluk koji je bio jasno označen sa natpisom PRESS.

CPJ piše da, iako je Federalni istražni biro (FBI) - agencija odgovorna za istragu zločina protiv američkih građana bilo gdje u svijetu - navodno otvorio istragu o njenom ubistvu u novembru 2022. godine, ali nije postignut nikakav vidljiv napredak svih ovih godina. Organizacija dodaje i da nije poznato da li su provedeni bilo kakvi formalni intervjui sa svjedocima uprkos njihovoj spremnosti na saradnju. Također, FBI nije izdao nikakvo javno ažuriranje niti je pružio vremenski okvir za završetak istrage.

„Štaviše, nije bilo znakova istražnih aktivnosti FBI-a za prikupljanje drugih dokaza u Izraelu ili Palestini“, rečeno je iz CPJ.

„Ubistvo Shireen Abu Akleh i naknadni izostanak pozivanja odgovornih na odgovornost nisu izolovana tragedija; oni su simptom sistemskog neuspjeha u zaštiti novinara koji je sada dosegao tačku pucanja“, rekla je regionalna direktorica CPJ-a Sara Qudah. ​​

„Američke vlasti ne mogu prepustiti slučaj Shireen očiglednom zanemarivanju i time poslati poruku da ne mare za sigurnost svojih građana. Prevladavajuća kultura potpune nekažnjivosti koju Izrael uživa direktno doprinosi nastavku targetiranja novinara bez ikakvog odvraćajućeg efekta. Bez nezavisne istrage i stvarne odgovornosti, ovakvi napadi će se samo nastaviti intenzivirati, ohrabrujući one koji nasiljem nastoje ušutkati istinu“, dodala je Qudah.

Porodica neće prestati tražiti pravdu

CPJ naglašava da je poslao novo pismo Ministarstvu pravde (DOJ), koje nadzire FBI, kao i direktoru FBI-ja Kashu Patelu, u kome je pozvao na transparentnost u vezi sa statusom i vremenskim okvirom za istragu o ubistvu Abu Akleh, za koje niko nije odgovarao. U pismu se napominje da je istraga zločina protiv američkih građana u skladu s prioritetom administracije američkog predsjednika Donalda Trumpa da zaštiti Amerikance bilo gdje u svijetu.

Od ovog ministarstva CPJ između ostalog traži da pruži javno ažuriranje o statusu istrage i razlozima kašnjenja, kao i da se obaveže na vremenski okvir da FBI završi temeljitu krivičnu istragu i javno objavi svoje nalaze. Također traži i da istraga bude nepristrana i nezavisna, oslobođena političkih razmatranja i u skladu sa američkim i međunarodnim zakonima.

Organizacija dodaje da je porodica Abu Akleh također objavila saopštenje u kojem ističe da „neće prestati tražiti pravdu za Shireen svim dostupnim putevima“.

Kako je navedeno, porodica je duboko razočarana nedostatkom smislene akcije i sadašnje i prethodne administracije Sjedinjenih Američkih Država (SAD).

„Shireen je bila državljanka SAD-a i vlada do sada nije djelovala u ime svojih građana. Taj status trebao je pokrenuti jasnu, snažnu obavezu američke vlade da traži odgovornost s istom hitnošću kao što bi to učinila za svakog Amerikanca ubijenog u inozemstvu. Nedostatak napretka u istrazi FBI-ja o Shireeninom ubistvu dodatno pokazuje neuspjeh vlade da ostvari pravdu“, navedeno je između ostalog u saopštenju porodice.

CPJ ističe da su IDF od ubistva Abu Akleh ubile najmanje još 258 novinara i medijskih radnika širom Bliskog istoka, uključujući 207 u Gazi.

„Izraelska vojska je sada namjerno ciljala i ubila više novinara nego vojska bilo koje druge vlade otkako je CPJ počeo dokumentovati 1992. godine, a prošle godine je bio odgovoran za dvije trećine smrti novinara“, navedeno je iz ove organizacije.

CPJ u saopštenju navodi i dva glavna događaja u vezi sa slučajem ubistva novinarke u posljednjoj godini. Prvi, u maju 2025. godine, dokumentarac „Ko je ubio Shireen?“, koji je producirala američka medijska kompanija Zeteo, identifikovala je izraelskog vojnika za kojeg tvrde da ju je ubio. U oktobru 2025. godine, američki pukovnik koji je bio uključen u američku istragu ubistva, izrazio je zabrinutost da su SAD ublažile svoju zvaničnu procjenu njene smrti.

Navedeno je i da su višestruke nezavisne istrage o ubistvu Abu Akleh zaključile da je novinarku upucao vojnik IDF-a, a neki su zaključili da je namjerno bila ciljana. Komisija Ujedinjenih nacija također je saopštila da ju je Izrael „namjerno ili nemarno“ ubio. U septembru 2022. godine, IDF je objavio saopštenje o svojoj internoj istrazi, zaključivši da postoji „velika mogućnost“ da su je „slučajno“ ubile izraelske snage, te je odbio da pokrene krivičnu istragu. U maju 2023. godine, glavni portparol IDF-a Daniel Hagari, izvinio se zbog njene smrti na CNN-u.

Od maja 2022. godine, CPJ piše da je više puta pozivao vladu SAD-a da provede pravovremenu, nepristranu i temeljitu istragu o ubistvu Abu Akleh. Ovi napori uključuju javno pismo bivšem predsjedniku Josephu Bidenu u junu 2022. godine, pozivajući njegovu administraciju da temeljito istraži ubistvo i pozove počinitelje na odgovornost. Izvještaj CPJ-a pod nazivom „Smrtonosni obrazac“, objavljen godinu dana nakon njenog ubistva, otkrio je da je najmanje 20 novinara ubijeno u izraelskoj vojnoj paljbi tokom 22 godine, između 2001. i 2022. Niko nikada nije optužen niti pozvan na odgovornost za ove smrti, dodao je CPJ.

Pored neadekvatnih reakcija američkih i izraelskih vlasti, CPJ ističe i da Međunarodni krivični sud također nije otvorio istragu o slučaju uprkos dvije odvojene formalne prijave koje su podnijeli Al Jazeera i porodica Abu Akleh.

Izvor: CPJ

___