Organizacije potpisnice tvrde da ova konferencija funkcioniše kao tržište za špijunski softver i druge alate digitalne represije koji se dovode u vezu sa targetiranjem i kršenjem ljudskih prava 

foto: Pixabay / Ilustracija

Šesnaest organizacija civilnog društva je objavilo saopštenje u kome hitno pozivaju Evropsku komisiju, agencije Evropske unije (EU), vlade država članica EU, javne institucije, državne službenike i izabrane zvaničnike, da se suzdrže od učešća, podržavanja, sponzorisanja ili legitimisanja predstojeće konferencije ISS World Europe, koja je zakazana za period od 2. do 4. juna 2026. godine u hotelu Clarion u Pragu.

Među 16 organizacija je i Nezavisno udruženje novinara Srbije (NUNS), koje je objavilo saopštenje.

Osim navedenih, pozivaju se i evropski univerziteti, agencije za provođenje zakona i sve druge zainteresovane strane, da obustave sva partnerstva, ulaganja ili druge oblike podrške u vezi sa ovim događajem i njegovim učesnicima.

ISS World Europe je, kako je navedeno u saopštenju, zatvorena, godišnja konferencija industrije nadzora, namijenjena isključivo pozvanim učesnicima, na kojoj državne agencije i privatne kompanije trguju invazivnim tehnologijama za masovni nadzor, prikupljanje podataka i praćenje pojedinaca, kao i promovišu takve tehnologije. Organizacije potpisnice tvrde da ova konferencija funkcioniše kao tržište za špijunski softver i druge alate digitalne represije koji se dovode u vezu sa targetiranjem i kršenjem ljudskih prava novinara, aktivista, migranata i političkih protivnika.

ISS normalizuje tehnologije povezane za kršenjima ljudskih prava

Ovaj događaj, kako je navedeno, normalizuje i ubrzava širenje tehnologija povezanih sa ozbiljnim kršenjima ljudskih prava i narušavanjem privatnosti, kako u autoritarnim, tako i u demokratskim državama.

To, kako se dodaje, čini tako što okuplja brojne dobavljače koji su direktno umiješani u ratne zločine, zločine protiv čovječnosti i genocid u Gazi.

Istaknuto je da je glavni sponzor izraelska kompanija NSO Group, proizvođač špijunskog softvera Pegasus. Pegasus je, prema organizacijama, imao ključnu ulogu u ubistvu saudijskog novinara Jamala Khashoggija i široko se koristi protiv civilnog društva, novinara, advokata i aktivista u nekoliko država članica EU.

Organizacije pišu da su to dokumentovali Istražni odbor Evropskog parlamenta PEGA, kao i brojne druge ugledne organizacije, među kojima su Forbidden Stories, Amnesty International i Citizen Lab. Pegasus također, navedeno je u saopštenju, podržava izraelsku vojsku u izvršenju planiranih i masovnih ratnih zločina i zločina protiv čovječnosti, uključujući zločin aparthejda, nad Palestincima.

Dodaje se da se zbog direktne umiješanosti u kršenja ljudskih prava, desetine slučajeva koji se odnose na ovu kompaniju trenutno vode pred domaćim i evropskim sudovima.

Pored toga, dodaje se da je NSO Group od 2021. godine pod sankcijama i zabranom poslovanja na tržištu Sjedinjenih Američkih Država, a kompanija je proglašena odgovornom za nezakonito targetiranje korisnika WhatsAppa i njegove infrastrukture svojim špijunskim softverom.

Među gostima i proizvođač koji omogućava izraelski genocid

Naveden je i BAE Systems koji prodaje tehnologije nadzora koje se koriste za špijuniranje elektronske pošte, tekstualnih poruka i lokacija građana. Ova kompanija, piše u saopštenju, proizvodi artiljeriju koju izraelska vojska intenzivno koristi, ispaljujući desetine hiljada granata kalibra 155 mm na Pojas Gaze, uključujući bombe sa bijelim fosforom, što je zabranjeno i predstavlja ratni zločin.

Dodaje se i Elbit Systems, najveći izraelski proizvođač vojne opreme, koji, kako piše, omogućava izraelski genocid, aparthejd, nezakonitu okupaciju Zapadne obale, naseljenički kolonijalizam i ratne zločine protiv Palestine, Libana, Sirije i šire, i profitira od njih.

U saopštenju je naveden i Cellebrite koji koristi brojne agencije za provođenje zakona za izvlačenje podataka iz telefona zaobilaženjem bezbjednosnog koda uređaja. Prema istrazi Amnesty Internationala, Cellebrite je korišten u Srbiji za hakovanje telefona aktivista i novinara.

Poručeno je i da će na konferenciji učestvovati i drugi netransparentni proizvođači špijunskog softvera, poput kompanija Cognyte, RCS/Cy4gate i SIO, kao sponzori ili kao izlagači.

Tokom prethodnih izdanja ISS World konferencije objavljeno je da su neki izlagači sugerisali da su u mogućnosti da prodaju svoje proizvode i usluge subjektima koji su pod sankcijama EU.

Agencije za provođenje zakona u EU, kao i brojni univerziteti, takođe učestvuju na ISS konferenciji. Njihovo učešće podriva vrijednosti javnog povjerenja, ljudskih prava i akademskog integriteta koje se od ovih institucija očekuje da štite.

Rizici po unapređenje i zaštitu ljudskih prava

Prenesena je izjava bivše specijalne izvjestiteljice UN-a za unapređenje i zaštitu ljudskih prava u borbi protiv terorizma Fionnuala Ní Aoláin, koja je rekla da „uporna i globalna zloupotreba ove tehnologije od strane demokratskih i nedemokratskih država predstavlja ozbiljne rizike po unapređenje i zaštitu ljudskih prava, posebno kada je riječ o osnovnim i neotuđivim pravima“.

“Sajmu, koji sponzorišu kompanije za proizvodnju špijunskog softvera, nije mjesto u Evropskoj uniji, koja bi trebalo da štiti i unapređuje osnovna prava”, poručile su organizacije.

Prema njihovim riječima, ova konferencija može da se održi zbog tolerancije i popustljivosti EU prema nekontrolisanom tržištu nadzora. Navedeno je i da je EU također odgovorna za stvaranje povoljnih uslova za rastuće tržište odbrambenih tehnologija, zbog nedostatka regulacije i finansiranja kompanija koje razvijaju špijunski softver.

Ključno je, kako su naglasile organizacije, povući jasnu granicu protiv normalizacije špijunskog softvera i saučesništva država članica EU u kršenjima ljudskih prava širom svijeta.

“Ove mjere bi također poslale snažnu poruku da kompanijama koje su saučesnici u izvršenju genocida, kao i kompanijama povezanim sa autoritarnim državama, nema mjesta na tržištu EU.

Izvor: NUNS

___